هیئت تکواندو رودهن

در این برنامه ریزی ها به طور حتم زمان بندی بسیار حائز اهمیت است. همچنین نظارت و ارزشیابی از مواردی است كه در هر مرحله باید اعمال شود، تا اگر در پایان برنامه ریزی به اهداف خود نرسیدیم علت ها را شناسایی كنیم و بدانیم كه علت نرسیدن ها چه بوده و در كدام مرحله اتفاق افتاده است.وی می گوید: در كشورهای پیشرفته هدف گذاری ها دنبال می شود .در این راه به ویژه روی منابع انسانی سرمایه گذاری بیشتر می شود تا در ابتدا منابع انسانی متخصص برای بهره گیری از منابع مالی داشته باشند.

از دیگر سو منابع انسانی خوب با مدیریت خوب خودشان را نشان می دهند و همچنین از این طریق می توانند زمینه جذب سرمایه های داخلی و خارجی را برای گسترش ورزش در ایران فراهم كرد. در این بخش لازم است كه ببینیم كه چه مراكزی به این افراد آموزش می دهند و به این منظور باید در دانشگاه ها برنامه گزینش دانشجو را به شكل مطلوبی طراحی كرد.

وی درباره برنامه های مدرن در فدراسیون ها می گوید: كمیته آموزش فدراسیون ها باید نظارت و كنترل كند و برنامه های كوتاه مدت، میان مدت و بلندمدت طراحی كند و براساس مسایل علمی هدف گذاری كنند تا برنامه ها از مسیر خود منحرف نشود.وی می افزاید: نقش ورزش در آموزش و پرورش باید جدی گرفته شود چراكه اصلی ترین مركز برای نهادینه كردن ورزش است و مدیران ورزشی بدون این نگاه از یك پایه اساسی ورزش غافل می مانند و این موضوع یك فرصت استثنایی است كه می توان از آن بهره برد.

وی تصریح می كند: زمانی می توان گفت كه مدیریت ورزش خوب عمل كرده است كه حتی اگر یك عده كمی به یك ورزش گرایش دارند زمینه ها را برای بسط آن فراهم كند. این موضوع به ویژه برای ورزش های عمومی و علاقه مندی در سطح مردمی جای خود را دارد.

این موضوع را نباید ازنظر دور داشت كه مدیریت ورزش از سایر عوامل جامعه متاثر است و در مدیریت كلان باید این موضوع همواره موردتوجه قرار گیرد. امروزه در دنیا ۹۰ درصد در مدیریت ورزش خود برنامه تخصصی دارند.مدیریت ورزشی امروزه در دنیا یك نوع مدیریت علمی و مدرن و تخصصی گراست و از اهرم های مهم مدیریتی در مدیریت كلان كشور است و باید در ابعاد مختلف تخصص های لازم را دارا باشد.

●ماهیت مدیریت ورزشی

در ایران هم اینك بیش از ۱۰۰ فارغ التحصیل دكتری تربیت بدنی و علوم ورزش داریم كه بخش عمده آنها با گرایش مدیریت و برنامه ریزی فارغ التحصیل شده اند و هم اكنون حدود ۴۰ مدیر تربیت بدنی داریم كه از دانشگاه های تربیت مدرس، معلم، تهران ،آزاد و غیره فارغ التحصیل شده اند.

بدیهی است كه مدیری كه در رأس ورزش كشور قرار می گیرد باید از دیدگاه فنی خوبی نسبت به ورزش برخوردار باشد و سپس به علم مدیریت سازمان ورزش ،به طور كامل احاطه داشته باشد.

این مباحث زمانی قابل تحقق است كه ارزشیابی درستی وجود داشته باشد تا مدیران ورزشی در سطوح مختلف قابل ارزیابی باشند.

تجربه ها نشان داده است كه یك مدیر قوی غیرمتخصص در كوتاه مدت با استفاده از منابع علمی مدیریتی توانسته است نتایج خوبی بگیرد اما در درازمدت عملی نبوده است.تعریف مدیریت ورزش از تعریف عمومی كه برای آن می شود هرچند فاصله زیادی ندارد اما درواقع بخش تخصصی ورزشی تعریف كامل تری است.

سازماندهی، برنامه ریزی، كنترل و نظارت در ورزش و تربیت بدنی تعریفی است كه برای مدیریت ورزشی ارائه می شود و هویت مدیریت ورزش، امروزه در جهان كه در دانشگاه های بزرگ و شناخته شده تدریس می شود حاكی از این موضوع مهم دارد. هم اكنون مدیریت ورزشی در دو بخش مهم یعنی اماكن ورزشی و تاسیسات و دانشكده ها و دیگری در ورزش قهرمانی ازنظر اجرا و برنامه ریزی تقسیم بندی می شود.

متاسفانه در طول دوران ورزش كشور بسیار دیده شده كه افراد غیرمتخصص در پست یك مدیر متخصص ورزشی كاركرده است كه هرچند در كوتاه یا میان مدت توانسته است موثر عمل كند اما در بلندمدت با موانع بسیاری مواجه شده است. این موضوع را برخی از مدیران ورزشی كه خود در رأس كار بوده اند اذعان داشته اند و موضوع آزمون و خطا را یكی از مسایل پیش روی خود یاد كرده اند.

كارشناسان بر این باورند كه یك مدیر ورزشی باید فردی باشد كه بتواند اهداف سازمان كوچك یا بزرگ ورزشی خود را عملی كند. به عنوان مثال مدیر یك فدراسیون ورزشی با یك سری اهداف سازمان باید در نهایت بتواند در تعمیم رشته خاص تحت پوشش موفق عمل كند. بسیاری دیده شده است كه یك مدیر موفق اقتصادی یا صنعتی در رأس یك مدیریت ورزشی قرار گرفته است اما در آن سازمان نتوانسته است به خوبی عمل كند.

جایگاه یك مدیر ورزشی به دلیل نوع و هویت آن در حدی است كه عموم مردم و یا حداقل بسیاری آنها را می شناسند.اما جایگاه یك مدیر صنعتی چنین نیست. لذا برنامه ها نیز تا این حد فراتر از برنامه یك سازمان عمل می كند.كارشناسان بر این باورند كه ارزشیابی مدیران ورزشی هرگز كار ساده ای نیست و بسیار مشكل است زیرا گستردگی ورزش این پیچیدگی را فراهم كرده است.

شرایط حوزه ورزش در سطحی است كه هر كس به خود اجازه می دهد آن را ارزشیابی كند. متاسفانه در سیستم مدیریت ورزش ما، سیستم ارزشیابی مدرنی وجود ندارد و ارزشیابی نیز تاكنون در این خصوص دقیق و كامل عمل نكرده است.

●چالش های آینده مدیریت ورزش كشور

دكتر سید امیراحمد مظفری استاد دانشگاه تربیت معلم، درباره چالش های آینده مدیریت ورزش كشور در ارتباط با طرح نظام جامع ورزش كشور می گوید: به تبع سایر كشورهای توسعه یافته و یا در حال توسعه وارد دنیای اطلاعات، تكنولوژی، تصمیم سازی و تصمیم گیری شده ایم. مدیریت های خلاق، مبتنی بر اطلاعات و نوآوری، جایگزین مدیریت سنتی شده است. این تحول و دگرگونی مدیریتی در تمام مقولات مدیریتی و از جمله مدیریت تربیت بدنی و ورزش هر كشور در جهان قابل لمس و مشاهده می باشد و در نتیجه آن، كشورهای عقب مانده تلاش می كنند با الگوسازی و با برنامه ریزی های خلاقانه، فاصله خود را با این كشور كاهش دهند.

وی می گوید: اعمال مدیریت های سلیقه ای و گرفتارشدن در دام روزمرگی و اهمیت دادن به شعارگرایی به جای عمل گرایی و اعتقاد داشتن به گرفتن نتیجه زودهنگام از اجرای هر برنامه، ضمن از دست دادن فرصت ها و هدردادن زمان و سرمایه های ملی، فاصله خود را روز به روز از كشورهای پیشرفته بیشتر كرده و در نتیجه ندانیم كه در توسعه جهانی در كجا قرار گرفته ایم. مدیریت تربیت بدنی و ورزش كشور نیز مقوله ای مانند سایر مقوله های كشور است كه از این حیث نیازمند توجه و دقت است.

وی می گوید: كشورهای واقع بین و واقع گرا برای عملكردهای خود شاخص و معیارهای درست و واقعی تنظیم و تدوین می كنند و در نتیجه عملكرد خود را با آنها مقایسه كرده و نقاط قوت و ضعف خود را پیدا می كنند و از این طریق جایگاه واقعی و درست خود را در جهان می یابند.

مدیریت باشگاه ها و فدراسیون های ورزشی یكی از جنبه های اصلی و مهم در مدیریت ورزش قهرمانی است. لذا آشنایی كافی از فرایندهای زیربنایی و اصلی در اداره ورزش قهرمانی كه جزء اصلی فعالیتهای رؤسای باشگاه ها و فدراسیون های ورزشی است از اهمیت بسیاری برخوردار می باشد.

دكتر محمد خبیری عضو هیات علمی دانشگاه تهران در این باره می گوید: امروزه فعالیتهای ورزشی قهرمانی در سطح جهان، منطقه و كشور، در حال پیشرفت است و متولیان اصلی مدیریت و راهبردی ورزش قهرمانی در داخل كشور، باشگاه ها و فدراسیون های ورزشی هستند كه بسیاری از آنها سوابق طولانی دارند. بنابراین چنانچه مدیریت و رهبری این باشگاه ها و فدراسیون ها براساس اصول رایج در سطح كشورهای پیشرفته قرار داشته باشد، رسیدن به اهداف كلی، كیفی و كمی نظام ورزش كشور دور از دسترس نیست و امكان توسعه و پیشرفت در امر ورزش قهرمانی فراهم خواهد شد. دكتر خبیری می گوید: باشگاه ها و فدراسیون های ورزشی هر كدام دارای برنامه های خاص خود می باشند و این برنامه ها باید به طور روزانه، ماهانه و سالانه به اجرا درآید. یكی از جنبه های بسیار مهم و اصلی در اجرای كارا و موثر برنامه در باشگاه ها و فدراسیونهای مختلف ورزشی مسئله اعتبارات و مدیریت مالی است. اعتبارات دولتی بخش اعظم منابع مالی باشگاه ها و فدراسیون های ورزشی را تشكیل می دهد. منابع مالی غیردولتی برای باشگاه ها و فدراسیون های ورزشی بخش كوچكی از اعتبارات را به خود اختصاص می دهند. آنچه كه اهمیت آن از میزان تخصیص اعتبارات برای این نوع سازمانها كمتر نیست، موضوع نحوه درآمدزایی و مدیریت امور مالی است كه خود می تواند اعتبارات تخصیص داده شده از طرف دولت و بخش خصوصی را در راه صحیح و به شكل موثر مصرف كند.مدیران این نوع موسسات باید بتوانند به خوبی به این پرسشها پاسخ علمی دهند: منابع و هزینه های مالی آنها از كجا تامین و در كجا خرج می شود و مقدار آن چقدر است و نحوه اداره فدراسیونها و باشگاه ها چگونه است؟

●شایسته سالاری در ورزش

شایسته سالاری از جمله مفاهیمی است كه دهه های اخیر در دنیا مورد توجه خاص بوده است. این موضوع بر این محور استوار است كه فعالیتهای فرد مبتنی بر شایستگی و كاردانی باشد. مفهوم شایسته و مفاهیم مرتبط با آن، مانند شایسته گزینی و شایسته پروری، از جمله مفاهیمی است كه اولین بار در سال ۱۹۵۹ به یكی از مشخصه های انسانی اطلاق شد. تشخیص شایستگی عبارت است از فرآیند كشف شایستگی های شغلی و مدل شایستگی و نتیجه تشخیص شایستگی.

دكتر محمود گودرزی استادیار دانشگاه تهران در این باره می گوید: ارزشیابی شایستگی، فرایند مقایسه فرد نسبت به مدل شایستگی موجود است. شایسته سالاری و شایسته گزینی در ورزش كشور را می توان در دو رویكرد مورد توجه قرار داد: اول اینكه بررسی كنیم آیا گزینش ها در طول مدیریت های مختلف سازمان بر مبنای شایسته گزینی بوده است؟ و دوم اینكه بررسی كنیم كه مدیران سازمان ورزش كشور چه ویژگیهایی داشته باشند، شایسته ترند؟پاسخگویی دقیق به این موضوعات بسیار حائز اهمیت است تا بر مبنای تحقیق، بتوان تخصص ها و مهارتهایی كه مدیران در سطوح میانی و عالی دارند، در این خصوص مورد ارزیابی دقیق قرار داد.