هیئت تکواندو رودهن

تاریخچه ورزش فوتبال

الف ) قبل از قرون وسطی

بازی فوتبال ، امروز قدمتی بیش از دو هزار سال دارد . چین ، مصر ، یونان و روم باستان را زادگاه فوتبال می دانند . در کتابهای چینی آمده است که در سالهای قبل از میلاد مسیح ، هوانگ تین ، امپراتور بزرگ چین ، مبتکر بازی فوتبال بوده است . وی تی - سو - چو ( یعنی با پا به توب ) را ابداع کرد تا سربازانش با هم مبارزه کنند و به رقابت بپردازند . پس از چندی این بازی به میان مردم راه یافت . توپی که در این بازی مورد استفاده قرار می گرفت هشت تکه و از جنس چرم بود . این چرم را به هم می دوختند و درون آن را  از پَر ، پشم یا پنبه پُر می کردند . بازی تی - سو - چو در ابتدا قانونی نداشت . اصل و مبنای بازی هل دادن طرف مقابل و هدف آن بردن توپ به سمت جلو بود .

در اواخر قرن ششم میلادی بازی تی - سو - چو ، از چین به ژاپن برده شد و با شکل و مقررات جدیدی رواج یافت . ژاپنی ها فوتبال خود را « کوماری » نامیدند و به آن رنگ مذهبی و عبادی دادند . بر خلاف تی - سو - چو ، کوماری یک بازی بدون برخورد و آرام بود . اگر بازیکنی کوچکترین حرکت خشنی از خود نشان می داد و یا به بازیکن دیگر تنه می زد ،  فورا حکم اخراج او صادر شد و چنانچه حریف او را می بخشید ، بازیکن اخراج نمی شد و در بازی باقی نمی ماند .

قبل از شروع بازی کوماری ، کاهن بزرگ توپ را به دست می گرفت و دعاهای مخصوص بر آن می خواند . آنگاه توپ به زیر پای بازیکنان انداخته می شد و بازی بدون وقفه ادامه می یافت . بازی کوماری در نیمه ی قرن دهم میلادی در سراسر ژاپن رونق بسیار داشت .

فوتبال در یونان باستان به نام « اسفروناشیا » نامیده می شد و افلاطون آن را سودمندترین تمرین نظامی می دانست . رومی ها نوعی بازی به نام « هارپاستوم» به معنی «من میگرم» را رواج دادند که بسیار خشن و هیجان انگیز بود . در سال 43 میلادی زمانی که « کلادیوس اول » امپراتور روم ، انگلستان را فتح کرد ، سربازان رومی بازی « هارپاستوم » را در آن کشور رواج دادند و به این ترتیب بازی با توپ در بین جوانان انگلستان جای خود را باز کرد و چنان گسترش یافت که انگلستان را به « مهد فوتبال » جهان تبدیل کرد . در بازی ِ هارپاستوم از توپ پُر از هوا به جای پشم و پَر استفاده می شد .

در اسپارت ، نوعی بازی فوتبال متداول گشت که مقررات بسیار خشن در آن حکم فرما بود . مثلا اگر بازیکنی خطا می کرد او را در انظار عمومی صد ضربه شلاق می زدند .

ب ) در قرون وسطی

در قرون وسطی مقررات فوتبال به دست فراموشی سپرده شد . تنها یک توپ گرد در میانه ی میدان بود که باید از سوی بازیکنان به هدف نه چندان مشخص زده می شد . این بازی در سراسر قرون وسطی با هیاهو ، خشنونت و مشت و لگد در سراسر اروپا رواج داشت و خشونت آن به حدی بود که گاهی آن را بازی ناشایست قلمداد می کردند . ازطرف دیگر ، نوع و نحوه بازی قرون وسطایی بنا به ویژگی خاص خود بسیار جالب توجه نیز بود ، یعنی ابتدا مقررات با صدای بلند برای بازیکنان خوانده می شد و جایزه برندگان در همان ابتدا مشخص می گردید . در این بازیها ، زمین بازی نا محدود بود که گاهی از یک شهر تا شهر دیگری امتداد داشت و در واقع ابتدا و انتهایی نداشت . فواصل دروازه ها گاهی دو دهکده و حتی دو شهر را هم در بر می گرفت . در بین راه ، رودخانه و شهرهای هم مانع محسوب نمی شدند و بازیکنان در میان رودخانه ها و شهرهای مختلف در صدد ربودن توپ از حریف بر می آمدند . زمان بازی نیز نا محدود بود و گاهی ممکن بود این بازی روزها به طول انجامد و قدر مسلم تلفات ناشی از این گونه بازی بسیار سنگین و وخیم بود . وجود تعدادی کشته و زخمی در هر بازی ، امری عادی به حساب می امد و مانع ادامه بازی نمی گردید . با این وصف درمآخذ مربوط به قرون وسطی یا اوایل قرون جدید ، نشانی از این که بازی فوتبال ، طبق مجموعه ای واحد از مقررات بازی شده باشد ، وجود ندارد .

بازی فوتبال به طور سنتی با جشنهای مذهبی همراه بود . در هر صورت ، این بازی ها را می شد بر اساس مناسبت ها در هر زمان ( پاییز ، زمستان یا بهار ) انجام داد و اغلب به نسبت مردها ، زنان هم در آن شرکت داشتند . فرد به عنوان عضوی از یک گروه خاص بازی می کرد ؛ برای مثال کفاشان در مقابل بزازان ، مردان مجرد در مقابل مردان ازدواج کرده و ... بازی می کردند .

از آنجا که بازی فوتبال در قرون وسطی مشکلات زیادی را در اروپا ، به خصوص در فرانسه و بریتانیای کبیر به وجود آورده بود ، واکنش برخی حکومتهای وقت را در پی داشت . فقط در بریتانیا در بین سالهای 1314 تا 1660 از سوی مسئولان مرکزی و محلی ، بیش از 30 مورد دستوراتی برای ممنوع کردن فوتبال صادر شده بود .

در یکی از اعلامیه ها آمده است که بازی غیر انسانی و غیر شرافتمندانه با توپ اکیدا ممنوع می باشد و متخلفات از دستور تحت پیگرد قانونی قرار  خواهند گرفت یا در یکی از دیگر فرمانها آمده است که بازی با توپ قانون شکنی است ، هرگاه مامور دولت ، فردی را در حال بازی فوتبال دستگیر کند ، جایزه دریافت خواهد کرد .

روند ممنوعیت بازی فوتبال گاه تند و گاه کند ، تا اواخر قرن هجده ادامه داشت ولی رفته رفته این ممنوعیت را در برابر محبوبیت فوتبال کم رنگ گردید ، به ویژه این که فوتبال در چارچوبی از مقررات قرار گرفت و علاقه مندان بیشتری یافت . بدین ترتیب ، فوتبال از حالت انزوا خارج گردید .

ج ) فوتبال نوین

در طی قرن نوزدهم ، شکلهای جدیدتری از بازی فوتبال که با وضعیت و موقعیت اجتماعی و ارزشهای جامعه صنعتی و شهری متناسب بود گسترش یافت . در واقع تدوین قانون و مقررات از جمله ویژگی های فوتبال در دو قرن معاصر بوده است . انگلستان را در قرن نوزدهم باید زادگاه فوتبال نوین به شمار آورد . قانون و مقررات فوتبال از جمله کاهش تعداد شرکت کنندگان در بازی و تثبیت این تعداد ، تعیین اندازه زمین و اندازه توپ ، مشخص کردن اندازه و شکل دروازه ها ، نصب تور دروازه ها ، تعیین داور و کمک داوران ، تدوین گردید . در سال 1863 پس از شکل گیری اتحادیه فوتبال ، قوانین تازه ای از سوی فدراسیون های فوتبال انگلستان ، ولز ، اسکاتلند و ایرلند تدوین و اجرا شد . این مجموعه تغییرات در طی نیم قرن ، فوتبال را در سراسر جهان گسترش داد و موجب افزایش بسیار طرفداران فوتبال در قاره اروپا گردید . فدراسیون جهانی فوتبال (فیفا) در سال 1904 از سوی انجمن یا فدراسیون های ملی کشورهای بلژیک ، دانمارک ، فرانسه ، هلند ، اسپانیا ، سوئد و سوئیس در پاریس تاسیس گردید . در واقع فیفا ، ابتدا دارای هفت عضو در شروع فعالیت بود . اما تعداد اعضای آن هر سال افزایش یافت به طوری که در حال حاضر در پنج قاره و در سراسر جهان دارای بیش از 200 عضو است و هر کشور فقط می تواند یک عضو داشته باشد .  علت این گستردگی در جهان ، ساده بودن قوانین فوتبال – جدای از قانون آفساید – نیاز نداشتن به ابزار زیاد و ارزان بودن این بازی است .

در هر قاره ، انجمن یا فدراسیون های ملی فوتبال ، کنفدراسیون قاره ای را تشکیل می دهند . به عنوان مثال در قاره آسیا کنفدراسیون فوتبال آسیا ( ای - اف - سی ) در سال 1954 تاسیس گردیده است و طبق آمار سال 2000 میلادی ، چهل و پنج کشور در آن عضویت دارند . کشور ما نیز عضو فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا می باشد . در حالی که فوتبال به سرعت توسعه می یاقت ، با شروع بازیهای المپیک در سال 1896 در آتن ، به عنوان بازی جهانی و رسمی پذیرفته شد .